Maritiem programma      Over ons      Rijksdienst voor het Cultureel erfgoed     Contact      Colofon     English version             e-magazine edities
e-magazine home >> kennisuitwisseling binnenland > veldwerk Oostvoornse Meer

Veldwerk Oostvoornse Meer

Deze zomer gaat het duikteam van het Maritiem Programma weer het veld in voor een gevarieerd aantal onderzoeken. De focus komt te liggen op onderzoek in het Oostvoornsemeer, een afgesloten zeearm net ten zuiden van Rotterdam. Hier liggen verschillende scheepswrakken aan het bodemoppervlak. Dit komt deels door de vroegere erosieprocessen (toen het nog onderdeel van de zee was), maar ook door de bagger- en graafwerkzaamheden die hebben plaatsgevonden bij de aanleg van de Maasvlakte 1. Na afsluiting is dit water verzoet en zijn de wrakken een geliefd duikobject geworden voor de duizenden duikers die hier jaarlijks hun hoofd onderwater steken. De eenvoudige duikomstandigheden, het goede zicht, maar zeker ook de interessante wrakken helpen mee om dit gebied tot een van de meest bezochte duikplekken van Nederland te maken.

De WIS viewer
studenten doen praktijk ervaring op (foto, Cor Kuijvenhoven)

Een aantal goed bewaarde scheepswrakken ligt in het diepere gedeelte van het meer. Omdat geen gemotoriseerd verkeer op het meer is toegestaan, zijn deze wrakken de afgelopen jaren weinig bezocht. Dit is echter aan het veranderen. Steeds meer duikers zoeken het verder uit de kant en in dieper water, soms geholpen door onderwaterscooters. Aan de ene kant is het mooi dat ook deze wrakken bijdragen aan het duikplezier, aan de andere kant brengt het ook risico’s met zich mee. Zo wordt er op verschillende locaties illegaal zand weggezogen. Hierdoor wordt de constructie instabiel en vallen de wrakken uit elkaar. Voordat het zo ver is wil het maritiem programma graag een van deze vindplaatsen, de OVM 14, gaan waarderen. Aan dit project zullen ook onderwaterarcheologen van een paar commerciële archeologische bedrijven deelnemen en we hopen dat dit bijdraagt aan de kennisuitwisseling tussen de verschillende partijen.

Een ander probleem in het Oostvoornsemeer is dat na jarenlange verzoeting, het meer nu weer wordt verzout. Hiermee wordt getracht de waterkwaliteit weer te verbeteren en de biodiversiteit te vergroten. Probleem hierbij echter is dat hierdoor een van de grootste bedreigingen van houten scheepswrakken, de Teredo navalis, oftewel paalworm, weer geïntroduceerd is. 

Topsites
Om de effecten van deze verzouting in relatie met de herintroductie van de paalworm te onderzoeken, is een project binnen het TOPSITES programma geïnitieerd.  Doormiddel van opwater multibeam sonar en waterkwaliteitsonderzoek en onderwater observaties en monstername van het hout proberen we een goed beeld te krijgen van de huidige verspreiding en bedreiging in de nabije toekomst.

De WIS viewer
Inmeten van wrak (foto, Cor Kuijvenhoven)

Fieldschool
Een derde project dat in het meer zal plaatsvinden is de jaarlijkse fieldschool voor de onderwater archeologie. Xxx studenten uit binnen en buitenland zullen deelnemen aan een verkennend onderzoek van het wrakje OVM 6/8.  Naast de verkenning die geheel door de studenten zal worden uitgevoerd, maar begeleid zal worden door de beroepsarcheologen, zullen ook observaties worden gedaan voor het hierboven vermelde TOPSITES project. De fieldschool zal van 7 tot en met 11 juli 2014 plaatsvinden.

auteur: Martijn Manders

 

Maritiem programma e-magazine, jaargang 2, nr. 3 juni 2014